koparka Volvo

Dlaczego i jak często trzeba serwisować maszyny budowlane?


Rewolucja przemysłowa z XIX wieku przyczyniła się do powstania szeregu rozwiązań i innowacji, z których korzystamy do dziś. Zaliczyć do nich można m. in. stałą obecność różnego rodzaju maszyn budowlanych – koparek, spycharek, dźwigów – bez nich nie istniałyby domy, hale fabryczne, czy choćby parki lub drogi krajowe. Jednak czy funkcjonują one w sposób prawidłowy dla użytkownika i bezpieczny dla środowiska? Aby to sprawdzić, należy zapoznać się z zasadami odpowiedniego ich serwisowania.

Co to znaczy serwisować?

Serwisować to nic innego jak oddać sprzęt elektroniczny np. czajnik elektryczny, pojazd mechaniczny np. auto osobowe lub traktor do odpowiedniego serwisu po to, aby dokonać w nim niezbędnego przeglądu, naprawy bądź konserwacji. Można także te czynności wykonywać samodzielnie w danym punkcie serwisowym bez konieczności pomocy osób trzecich lub z drobną ich pomocą, jeśli zajdzie taka potrzeba. Mianem serwis określa się z kolei obsługę, czyli zespół wykwalifikowanych osób, które świadczą konkretne usługi w tym zakresie.

ABC serwisowania maszyn budowlanych

Wiadomo nie od dziś, że wszelkie pojazdy mechaniczne, sprzęty elektryczne lub inne, nawet te najbardziej nowoczesne i wyposażone, jednak od czasu do czasu się psują lub następuje w nich tzw. „zmęczenie materiału”. Dotyczy to zarówno aut osobowych, jak i maszyn budowlanych. A zatem: dlaczego trzeba serwisować maszyny budowlane? Powodów jest kilka:

Zużycie trybologiczne, czyli zużycie się materiałów z powodu działania tarcia między poszczególnymi elementami w maszynie, które stale ze sobą współpracują. Co więcej zużycie trybologiczne zostało podzielone na:

  • Ścierne – najczęściej spotykane w każdej maszynie bez wyjątku, ponieważ to właśnie tarcie daje możliwość ich poruszania się,
  • Scuffing – pojawia się wtedy, kiedy pomiędzy współpracującymi elementami jest mała warstwa oleju, która nie potrafi pokryć nierówności,
  • Zmęczeniowe – powstaje w wyniku miejscowego, ale zmiennego obciążenia, jakim poddawany jest jakiś układ maszyny,
  • Adhezyjne  – pojawia się podczas tarcia ślizgowego o małej prędkości I dużym nacisku jednocześnie przy zderzeniu się dwóch powierzchni metalicznych,
  • Zużycie z udziałem utleniania – podczas tarcia niszczona jest powierzchniowa warstwa elementów metalowych na wskutek oddzielenia od siebie cząsteczek tlenu tam, gdzie owo tarcie występuje;

Korozja – oddziaływanie fizykochemiczne i elektrochemiczne, które zachodzi pomiędzy określonym materiałem metalowym maszyny a otaczającym go środowiskiem. Mówiąc prościej: to skutek działania aktywnego środowiska na dany element. Temu uszkodzeniu ulegają najczęściej elementy robocze maszyn. Dodatkowo wyróżnia się takie rodzaje korozji, jak:

  • Wżerowa  – zachodzi dzięki obecności chlorków na niszczonej powierzchni,
  • Międzykrystaliczna – pojawia się wzdłuż granic ziaren metalu,
  • Pękanie korozyjne – występuje w mało agresywnym środowisku i powoduje powstawanie między- i śródkrystalicznych pęknięć,
  • Równomierna – zachodzi równomiernie na całej powierzchni metalu obecnego w środowisku korozyjnym, czyli powodującym uszkodzenia maszyny i wpływa na znaczne zmniejszenie jej własności mechanicznych.

Aby zatem uniknąć tego rodzaju uszkodzeń, należy przede wszystkim pamiętać o systematycznych kontrolach stanu maszyn i urządzeń roboczych w celu zapewnienia im jak najdłuższego czasu sprawnego ich działania. Powstaje zatem pytanie: jak często trzeba serwisować maszyny budowlane? Z informacji dostępnych w Internecie wynika, że:

  • Przepisy same w sobie nie określają, jak często trzeba przeprowadzać kontrole okresowe – wyjątek dotyczy jedynie urządzeń technicznych kontrolowanych przez nadzór techniczny,
  • Częstotliwość oraz sposób serwisowania określa najczęściej producent danej maszyny za pośrednictwem określonej dokumentacji, którą dołącza do niej w dniu zakupu,
  • W przypadku, gdy maszyna należy do właściciela firmy będącego jednocześnie pracodawcą, wówczas to na nim spoczywa obowiązek wyznaczenia daty kontroli lub serwisu maszyn, z których korzystają robotnicy. Musi przy tym uwzględnić organizację pracy, stan techniczny maszyn, intensywność oddziaływania warunków, które powodują uszkodzenia, a także ustalić sposoby rejestracji oraz metodykę napraw,
  • Do przeprowadzenia kontroli uprawnione są również instytucje zewnętrzne, czyli: Państwowa Inspekcja Pracy, Urząd Dozoru Technicznego, a także osoby fizyczne wyznaczone przez pracodawcę, które muszą przy tym posiadać odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia.

A zatem częstotliwość kontroli oraz sposób ich przeprowadzania zależne są zarówno od osoby, do której należą maszyny budowlane, jak i rodzaju, celu przeznaczenia oraz intensywności ich zużywania podczas pracy. Jak zaznacza firma Cogito, należy także wziąć pod uwagę różny czas, z jaką niszczeją poszczególne komponenty.

Znajomość kruczków prawnych oraz świadomość i zakres wiedzy odnośnie powstawania uszkodzeń lub nawet drobnych usterek w trakcie użytkowania maszyn jest zatem kwestią niezwykle istotną, której nie należy ani bagatelizować ani lekceważyć. Należy pamiętać przede wszystkim o tym, że stawką w tej „grze” jest ludzkie życie, które każdy z nas ma tylko jedno. Warto wiec zadbać nie tylko o bezpieczeństwo własne, ale i wszystkich korzystających z maszyn budowlanych.